<div role="main"><figure><div><picture><img alt="ضرغامی" height="337" sizes="(min-width: 1008px) 760px, 100vw" src="https://ichef.bbci.co.uk/news/640/cpsprodpb/dfbf/live/e84e85f0-7f9c-11ee-9f1b-61b35f3ac823.jpg" srcset="https://ichef.bbci.co.uk/news/240/cpsprodpb/dfbf/live/e84e85f0-7f9c-11ee-9f1b-61b35f3ac823.jpg 240w, https://ichef.bbci.co.uk/news/320/cpsprodpb/dfbf/live/e84e85f0-7f9c-11ee-9f1b-61b35f3ac823.jpg 320w, https://ichef.bbci.co.uk/news/480/cpsprodpb/dfbf/live/e84e85f0-7f9c-11ee-9f1b-61b35f3ac823.jpg 480w, https://ichef.bbci.co.uk/news/599/cpsprodpb/dfbf/live/e84e85f0-7f9c-11ee-9f1b-61b35f3ac823.jpg 599w" width="599"></img></picture><p role="text"><span>منبع تصویر، </span><span lang="en-GB">SOCIALMEDIA</span></p></div><figcaption dir="rtl"><span role="text"><span>توضیح تصویر، </span><p>سÙر عزت‌الله ضرغامی به تاجیکستان وبازدید از مسجد تازه تاسیس «امام اعظم» در شهر دوشنبه</p></span></figcaption></figure><section aria-labelledby="article-byline" role="region"><strong aria-hidden="true" id="article-byline">اطلاعات مقاله</strong><ul role="list"><li><span role="text"><span>نویسنده, </span><span>مسعود آذر</span></span></li><li><span role="text"><span>شغل,  </span><span>بی‌بی‌سی</span></span></li><li><p><time datetime="2023-11-15">۲۴ آبان ۱۴۰۲ - ۱۵ نوامبر ۲۰۲۳</time></p></li></ul></section><p dir="rtl">عزت‌الله ضرغامی، وزیر میراث Ùرهنگی و گردشگری هÙته گذشته ویدئویی از سÙرش به تاجیکستان منتشر کرد که با حاشیه‌های Ùراوانی همراه بود. او در این ویدئو توالت‌ها و وضوخانه مسجد تازه تاسیس «امام اعظم» در شهر دوشنبه را به اشتراک گذاشت و آن را «الگوی شایسته‌ای برای متولیان مذهبی» دانست و گÙت «در ایران هیچ مسجد ما سرویس‌های اینجا را ندارد. مدیریت تاجیک‌ها در این زمینه برای مساجد ما درس است».</p><p dir="rtl">عزت‌الله ضرغامی برای نخستین بار نبود که درباره سرویس‌های بهداشتی حرÙ زده بود او پیشتر گÙته بود وزیر وزارتخانه گردشگری و «با حÙظ سمت، مسئول سرویس‌های بهداشتی کشور است» از این رو در اکثر برنامه‌ها و بازدیدهایش سری به سرویس‌های بهداشتی بین راهی،مساجد و مراکز توریستی و تÙریحی نیز می‌زند. </p><p dir="rtl">او در۲۷ شهریورماه امسال از تشکیل «ستاد ساماندهی توالت‌های عمومی» خبر داده بود و گÙته بود قبل از اینکه کنسرت و حجاب و محدودیت‌های این‌چنینی مطرح  شود، سرویس بهداشتی اولویت دارد.</p><p dir="rtl">آقای ضرغامی به طعنه درباره اداره کشورگÙته بود «می‌گویند شما که نمی‌توانید سرویس بهداشتی را درست کنید، بقیه حرÙ‌هایتان هم مثل این است». بررسی واکنش‌ کاربران شبکه‌های اجتماعی به بازدید یک مقام ارشد دولتی از سرویس‌هایی بهداشتی مسجدی در تاجیکستان  نشان می‌دهد که در عمل همین اتÙاق هم اÙتاده است و مخاطبان بیش از آن که از ضرورت رÙع کمبود سرویس‌های بهداشتی مطلب بنویسند، بیشتر بهانه و وسیله‌ای برای نقد حاکمیت و نظام حکمرانی در جمهوری اسلامی شده است.</p><p dir="rtl"><h2 id="ضرغامی-از-دیروز-تا-مسئولیت-سرویس‌های-بهداشتی-" tabindex="-1">ضرغامی از دیروز تا مسئولیت سرویس‌های بهداشتی </h2></p><p dir="rtl">سوابق عزت‌الله ضرغامی در سپاه پاسداران، معاونت سینمایی، ده سال ریاست در صدا و سیما و نامزدی‌اش برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ نشان از سیر ترقی او در جمهوری اسلامی دارد. Ùعلا برای رسیدن به جایگاه شخص دوم کشور بعد از علی خامنه‌ای، با سد شورای نگهبان برخورد کرده و  صلاحیتش تائید نشد. او برخلاÙ گمانه‌زنی‌های اولیه، در دولت ابراهیم رئیسی در جایگاه وزارتخانه‌های سیاسی و امنیتی یا Ùرهنگ و ارشاد اسلامی معرÙی نشد و وزارتخانه‌ای به او رسید که در کابینه دولت سیزدهم از اهمیت کمتری برخوردار است  اما در عمل گردشگری و میراث Ùرهنگی  این Ùرصت را به او داده تا در شهرهای مختلÙ حضور پر رنگی پیدا کند و در عین حال از انتقادها از اوضاع بد اقتصادی، سیاسی یا شرایط Ùرهنگی و سینمایی ایران در امان باشد.</p><p dir="rtl">آقای ضرغامی همچنین در چند سال اخیر تلاش Ùراوانی داشته تا در رسانه و شبکه‌های اجتماعی Ùعال باشد. او پیوسته عکس، مطلب و موسیقی‌های گاهی جنجالی  منتشر می‌کند و به نظر تلاش دارد یک «چهره مردمی» از خودش نشان دهد از این رو در کردستان در چایخانه در کنار مردم محلی می‌نشیند و چای می‌نوشد، در خیابان با مردم دست Ùروش و جوانان حرÙ می‌زند و گاهی نیز سخنان و توئیت‌های او درباره بستن کاÙی شاپ‌ها، مراکز گردشگری و سیم کارت گردشگران بازتاب پیدا می‌کند.</p><p dir="rtl"> اظهارات اخیر وزیر میراث Ùرهنگی درباره مسجد «دوشنبه»، این‌بار بهانه‌ای شد تا در شبکه‌های اجتماعی مدیریت کلان کشور و نظام حکمرانی در ایران را با کم و کاستی‌های  پروژه توالت در ایران مقایسه کنند و کسانی مانند محمد رنانی، روحانی و Ùعال رسانه در شبکه ایکس نوشته بود « روزی(نزدیک ۵۰سال پیش) وزیری از کره جنوبی با بازدید از کارخانه ساخت خودرو پیکان آه حسرت می کشید و امروز  وزیر میراث Ùرهنگی کشور حسرت توالت های کشور همسایه تاجیکستان رو میخوره!».</p><p dir="rtl">همچنین کاربران شبکه‌های اجتماعی به سخنان علی خامنه‌ای نیز اشاره داشتند که در ماه گذشته گÙته بود «در مسیر قله قرار داریم» و کسانی مانند محمدحسن حائری شیرازی، روحانی و Ùعال سیاسی در کانال تلگرامی‌اش نوشت «مملکتی که از عهده مدیریت سرویس بهداشتی اماکن تÙریحی و گردشگری و زیارتی‌اش بر نمی‌آید نباید قمپز در کند در داشتن طرح نو برای اداره دنیا».</p><p dir="rtl">آقای حائری نوشته بود « واقع گرا باشیم و خوبی های دیگران را ببینیم و با مقایسه با تاجیکستان به اÙول کارکرد حاکمیت خود حتی در عرصه اداره دستشویی‌ها پی‌ببریم».</p><p dir="rtl"><h2 id="دو-دهه-برای-سر-و-سامان-دادن-به-سرویس‌های-بهداشتی" tabindex="-1">دو دهه برای سر و سامان دادن به سرویس‌های بهداشتی</h2></p><figure><div><picture><img alt="مشایی" height="338" loading="lazy" sizes="(min-width: 1008px) 760px, 100vw" src="https://ichef.bbci.co.uk/news/640/cpsprodpb/9930/live/d9e49a30-7fc0-11ee-ae12-514be9f139f4.jpg" srcset="https://ichef.bbci.co.uk/news/240/cpsprodpb/9930/live/d9e49a30-7fc0-11ee-ae12-514be9f139f4.jpg 240w, https://ichef.bbci.co.uk/news/320/cpsprodpb/9930/live/d9e49a30-7fc0-11ee-ae12-514be9f139f4.jpg 320w, https://ichef.bbci.co.uk/news/480/cpsprodpb/9930/live/d9e49a30-7fc0-11ee-ae12-514be9f139f4.jpg 480w, https://ichef.bbci.co.uk/news/600/cpsprodpb/9930/live/d9e49a30-7fc0-11ee-ae12-514be9f139f4.jpg 600w" width="600"></img></picture><p role="text"><span>منبع تصویر، </span><span lang="en-GB">FREENA</span></p></div><figcaption dir="rtl"><span role="text"><span>توضیح تصویر، </span><p>اسÙندیار رحیم‌مشایی، رئیس وقت سازمان میراث Ùرهنگی و گردشگری گÙته بود دولت نهم «یک هزار مستراح بین‌راهی» می‌سازد.</p></span></figcaption></figure><p dir="rtl">از روزی که عزت‌الله ضرغامی تاکید روی توالت‌های عمومی کرده و Ùیلم‌هایی از بازدیدهایش در شهرستان‌ها منتشر شده است، اسمی هم از اسÙندیار رحیم‌مشایی، رئیس پیشین سازمان میراث Ùرهنگی و گردشگری برده می‌شود.</p><p dir="rtl">آقای رحیم‌مشایی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ ریاست این سازمان را برعهده داشت(میراث Ùرهنگی از ۱۴ مرداد ۱۳۹۸ تبدیل به وزارتخانه شد). او اولین کسی بود که تاکید بر ساخت مستراح‌های بهداشتی و استاندارد بین راهی داشت و گÙته بود دولت نهم  یک هزار مستراح بین‌راهی می‌سازد و در هر ۲۵ کیلومتر از جاده‌های ایران، سرویس‌های «Ùوق‌العاده پاکیزه‌ای» ساخته خواهد شد «که اگر عسل روی کÙ آن ریخته شود، از خوردن آن منصرÙ نمی‌شوید».</p><p dir="rtl">طرح آقای رحیم‌مشایی در سال ۱۳۸۶، به تایید هیات دولت وقت رسید و بودجه مورد نیاز تصویب شد و قرار شد که با کمک استانداران و چندین وزارتخانه تا سال ۱۳۹۰ راه‌های ایران به سرویس بهداشتی مجهز شوند اما در نهایت Ùقط ده درصد از طرح  اجرا شد و براساس آمار رسانه‌ها ظاهرا حدود ۱۰۰ سرویس بهداشتی ساخته شد.</p><p dir="rtl">خبرگزاری دولتی ایرنا در آبان‌ماه سال ۹۵ در گزارشی نوشته بود که  دلیل عملی نشدن طرح بخاطر تخصیص نیاÙتن وام‌های بانکی و حمایت نشدن بخش خصوصی بوده و  این خبرگزاری دولتی گÙته بود یک گروه سرمایه گذار خارجی نیز برای ساخت تعدادی از مجتمع های بین راهی به ایران آمده بودند که «با دست خالی به کشور خود بازگشتند».</p><p dir="rtl"><h2 id="روزی-در-تقویم-جهانی" tabindex="-1">روزی در تقویم جهانی</h2></p><figure><div><picture><img alt="روز جهانی توالت" height="1193" loading="lazy" sizes="(min-width: 1008px) 760px, 100vw" src="https://ichef.bbci.co.uk/news/640/cpsprodpb/3b46/live/278a48c0-807f-11ee-8055-0d96a10b316d.jpg" srcset="https://ichef.bbci.co.uk/news/240/cpsprodpb/3b46/live/278a48c0-807f-11ee-8055-0d96a10b316d.jpg 240w, https://ichef.bbci.co.uk/news/320/cpsprodpb/3b46/live/278a48c0-807f-11ee-8055-0d96a10b316d.jpg 320w, https://ichef.bbci.co.uk/news/480/cpsprodpb/3b46/live/278a48c0-807f-11ee-8055-0d96a10b316d.jpg 480w, https://ichef.bbci.co.uk/news/624/cpsprodpb/3b46/live/278a48c0-807f-11ee-8055-0d96a10b316d.jpg 624w, https://ichef.bbci.co.uk/news/800/cpsprodpb/3b46/live/278a48c0-807f-11ee-8055-0d96a10b316d.jpg 800w" width="2121"></img></picture><p role="text"><span>منبع تصویر، </span><span lang="en-GB">gettyemages</span></p></div><figcaption dir="rtl"><span role="text"><span>توضیح تصویر، </span><p>سازمان ملل، روز ۱۹ نوامبر ( ۲۹ آبان‌ماه) را به عنوان «روز جهانی توالت» نامگذاری کرده است. </p></span></figcaption></figure><p dir="rtl">اهمیت سرویس‌های بهداشتی به گونه‌ای است که سازمان ملل، روز ۱۹ نوامبر ( ۲۹ آبان‌ماه) را به عنوان «روز جهانی توالت» نامگذاری کرده است. </p><p dir="rtl">سازمان ملل در تازه‌ترین گزارشی که حدود دو ماه پیش منتشر کرده، نوشته است ۳ و نیم میلیارد نÙر در جهان از داشتن توالت مناسب محروم هستند و در قرن بیست و یکم، هنوز ۴۱۹ میلیون نÙر مجبورند در Ùضای باز قضای حاجت کنند و این بحران جهانی تهدیدی برای طبیعت و سلامت همه به ویژه زنان، دختران و گروه‌های آسیب‌پذیر است.</p><p dir="rtl">همچنین در سال ۲۰۰۱ «سازمان جهانی توالت» با اهداÙ حقوق بشری در سنگاپور تاسیس شد تا بتواند با تاسیس چنین سازمانی به طور مستمر و تشکیلاتی در رÙع این معضل جهانی قدم بردارد.</p><p dir="rtl">در سال  ۲۰۲۲ «سازمان جهانی توالت» با همکاری یونیسÙ آماری منتشر کرد که نشان می داد مردم شانزده کشور جهان ( مثل بحرین، عربستان، کویت)  «صد در صد» از حداقل خدمات بهداشتی اولیه مانند مشترک نبودن توالت خانواده‌ها، شستشو، سیستم لوله کشی Ùاضلاب، تهویه و...برخوردارند و ایران با «۹۰ درصد» در رتبه صدم قرار دارد.</p><p dir="rtl">براساس گزارش‌ها در ایران دسترسی به «توالت عمومی» کمی بیش از ۷۰ درصد است اما این عدد به معنی استاندارد بودن آنها نیست.</p><p dir="rtl">Ùرشته بهجت، دبیر تدوین استاندارد ملی توالت عمومی ایران  در ۱۷ اردیبهشت ماه امسال خبر از تصویب «استاندارد ملی توالت‌های عمومی» داده بود.</p><p dir="rtl">خانم بهجت در تیرماه امسال در گÙت‌وگویی با روزنامه «پیام ما» گÙته بود آمار دقیقی از دسترسی به توالت عمومی نمی‌توان داد، زیرا وضعیت هر استان به استان دیگر متÙاوت است و حتی مرکز استان‌ها با شهرستان‌ها و روستاها هم وضعیت متÙاوتی دارند.</p><p dir="rtl">خانم بهجت گÙته بود به طور کلی در شاخص‌های گردشگری می‌توان به استاندارد دسترسی به توالت عمومی در هر حداکثر ۴۰۰ متر در سایت‌های گردشگری، هر ۲۵ کیلومتر در جاده‌ها و به ازای هر ۵۵۰ زن و هر هزار و  ۱۰۰ مرد، یک "چشمه توالت" اشاره کرد».</p><p dir="rtl">بحران دستشویی در پایتخت ایران نیز تبدیل به معضل جدی برای مردم شده است. براساس گزارش روزنامه همشهری که در شهریورماه سال گذشته منتشر شده، در تهران حدود ۱۰هزار چشمه سرویس بهداشتی Ùعال است که حدود ۶۷۰۰ چشمه از مجموع سرویس‌های بهداشتی قابل استÙاده است.</p><p dir="rtl"> به گÙته روزنامه وابسته به شهرداری تهران، سرویس های بهداشتی این کلانشهر در بهترین حالت، یک‌هشتم استانداردهای جهانی است وشورای شهر تهران در بودجه سالجاری ۴۰۰ میلیارد تومان برای ساماندهی آنها اختصاص داده است.</p><p dir="rtl"><h2 id="آقای-توالت" tabindex="-1">«آقای توالت»</h2></p><p dir="rtl">در «سازمان جهانی توالت» یکی از بنیانگذارانش به نام «جک سیم» به عنوان «آقای توالت» معروÙ است. در ایران چنین چیزی مرسوم نیست و حتی در وزارتخانه میراث Ùرهنگی و گردشگری، با وجود اینکه آقای ضرغامی  بارها از توالت‌های عمومی بازید کرده اما معاونان و سایر مسئولان وزارتخانه علاقه‌ای به صحبت دراین باره ندارند و شاید کمتر مسئولی علاقمند باشد در رزومه کاری‌اش درباره بهبود اوضاع توالت‌ها اشاره شود.</p><p dir="rtl">با وجود حس ناخوشایندی که مسئولان از این موضوع دارند و از پرداختن به آن اکراه دارند چنین القا می‌شود که ساخت و سرمایه‌گذاری در این زمینه به صرÙه نیست اما کارشناسان در نگاه کلان از آن به عنوان «صنعت توالت» یاد می‌کنند که امکان درآمدزایی در آن وجود دارد و جنبه‌های مختلÙ بهداشتی، گردشگردی، توریسم، کشاورزی و مواردی از این دست را شامل می‌شود.</p><p dir="rtl">از سوی دیگر رسانه‌های ایران به بهانه گردشگری گاهی گزارش‌هایی درباره اوضاع بد سرویس‌های بهداشتی  و نارضایتی گردشگران خارجی و حتی استÙاده از قرص‌های «ضد ادار» منتشر می‌کنند و آن را «شرم آور» می‌خوانند اما بعضی از کاربران شبکه‌های اجتماعی می‌گویند « همه چیزمان باید به هم بیاید» و پروژه سرویس‌های بهداشتی جدا از مدیریت کلان کشور نیست و این معضل به مشکلات دیگر کشور گره خورده است و حتی باز کردن درهای هزاران مساجد بسته، به روی عابران یا مساÙرانی که نیاز به سرویس بهداشتی دارند کار ساده‌ای نیست.</p></div>